GIÁ DẦU BIẾN ĐỘNG - DO ĐÂU?

Nguyễn Vạn Phú
Thứ Năm,  23/10/2014, 09:05 (GMT+7)
	(TBKTSG) - Giá dầu đang giảm mạnh, tính từ giữa tháng 6-2014 đến giữa tháng 10-2014 đã giảm trên 25 đô la/thùng. Chỉ đến khi giá dầu xuống mức xấp xỉ 80 đô la Mỹ/thùng, người ta mới sực nghĩ đến cuộc cách mạng dầu đá phiến đang diễn ra, có tiềm năng thay đổi tận gốc rễ tình hình địa chính trị, kinh tế cũng như cán cân quyền lực trên toàn thế giới. Thế nhưng cuộc cách mạng dầu khí đá phiến là gì? Và nó có ảnh hưởng thế nào đến giá dầu thô trên thế giới? Một chút lịch sử Xưa nay nói đến dầu, người ta chỉ nghĩ đến dầu thô khai thác từ những giếng dầu truyền thống trên đất liền hay ngoài biển. Và nói đến dầu thô, nhiều người cũng nhớ ngay đến dự báo của King Hubbert từ năm 1956 rằng lượng dầu khai thác được sẽ đạt đỉnh vào thập niên 1970 rồi giảm dần đến chỗ cạn kiệt. Trong nhiều năm người ta tin vào tiên đoán này, nhất là khi giá dầu ngày càng tăng vì chi phí khai thác cao, xung đột tranh giành ảnh hưởng lên các vùng nhiều dầu làm dầu mang tính địa chính trị đậm nét. Chỉ mới cách đây một thập niên, người Mỹ cũng nghĩ rằng nguồn cung dầu thô của họ sẽ cạn kiệt dần nên mọi chính sách đối ngoại dường như tập trung vào “lợi ích của Hoa Kỳ” mà nói trắng ra là các giếng dầu ở Trung Đông. Thế rồi mọi chuyện thay đổi khi Mỹ hoàn thiện công nghệ khai thác dầu khí đá phiến trong đầu thập niên 2000. Nói ngắn gọn, nhờ vào sự phát triển của hai công nghệ ép vỉa thủy lực (hydraulic fracturing, còn được dịch thành nứt vỡ thủy lực) và khoan ngang, Mỹ đã vượt qua các nước khác, đi tiên phong trong lĩnh vực khai thác dầu khí đá phiến. (Xem thêm bài Cuộc cách mạng dầu khí đá phiến). Trong khi trữ lượng dầu thô truyền thống của Mỹ là 164 tỉ thùng thì trữ lượng dầu đá phiến cũng lên đến 58 tỉ thùng, nâng tổng trữ lượng dầu thô của Mỹ vào khoảng 222 tỉ thùng. Để so sánh, các con số này của toàn thế giới lần lượt là 3.012 tỉ thùng dầu truyền thống, 345 tỉ thùng dầu đá phiến và tổng trữ lượng là 3.357 tỉ thùng. Tính ra thì trữ lượng dầu đá phiến của Mỹ chiếm đến một phần tư tổng trữ lượng dầu mỏ của nước này; trong khi trên thế giới, dầu đá phiến chỉ chiếm một phần mười tổng trữ lượng. Từ năm 2005-2013, sản lượng khai thác dầu và khí đá phiến ở Mỹ tăng từ 5% lên đến 35% tổng lượng dầu khí khai thác ở nước này. Hiện Mỹ đã vượt Nga, trở thành nước sản xuất khí đốt lớn nhất thế giới. Còn dầu thì từ năm 2008 đến nay, sản lượng Mỹ khai thác đã tăng đến 70%, lên mức 8,7 triệu thùng/ngày. Theo nhiều dự đoán đáng tin cậy, trong vòng vài năm tới lượng dầu thô khai thác ở Mỹ sẽ vượt mức đỉnh 10 triệu thùng/ngày từng đạt được vào thập niên 1970, và tiếp tục có cơ qua mặt cả Nga và Ảrập Saudi thành nước sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới. Còn nếu tính tổng sản lượng dầu thô quy đổi - bao gồm dầu thô và các loại khí thiên nhiên dạng lỏng (natural gas liquids - NGL) - thì Mỹ đã đạt mức 11,5 triệu thùng/ngày và đã vượt qua cả Nga lẫn Ảrập Saudi lên hàng đầu thế giới vào tháng 7-2014 vừa qua, theo thống kê chính thức của Cơ quan Năng lượng quốc tế IEA. Tại sao giá dầu thô giảm mạnh Gần như ngay tức thì khi cuộc cách mạng dầu khí đá phiến bùng nổ, nhu cầu nhập khẩu dầu thô của Mỹ giảm xuống rõ rệt. Nên nhớ cách đây khoảng 10 năm Mỹ còn phải nhập gần 11 triệu thùng dầu thô mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu trong nước và chỉ xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng dầu thành phẩm (mà ta có thể gọi nôm na là xăng dầu). Nhưng tính đến cuối năm 2013, Mỹ chỉ còn phải nhập 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày và xuất khẩu đến gần 4 triệu thùng dầu thành phẩm. Ở quốc gia tiêu thụ dầu hàng đầu thế giới mà cầu giảm trong khi cung lại tăng nên chẳng lạ gì giá dầu thế giới có thể coi là bình ổn trong vài năm gần đây và giảm mạnh trong thời gian mấy tháng vừa qua. Bất kể các cuộc khủng hoảng xung đột xảy ra tại các khu vực xuất khẩu dầu thô như Libya (vụ chính quyền Tổng thống Gaddafi bị lật đổ), tại Trung Đông (với việc Nhà nước Hồi giáo (IS) tuyên bố thành lập), hay vụ xung đột giữa Nga và Ukraine, giá dầu thô trên thế giới không hề tăng như xưa nữa. Khi giá dầu giảm dưới mức 80 đô la/thùng, nhiều nước sản xuất dầu thô nếu tính toán không khéo sẽ bị lỗ nặng. Thế nhưng chi phí sản xuất dầu đá phiến thì ngày càng giảm. Nhờ liên tục cải tiến công nghệ và sự cạnh tranh giữa các công ty cung cấp dịch vụ khoan, chi phí khai thác mỗi thùng dầu đá phiến ở nhiều nơi trên nước Mỹ chỉ còn khoảng 30 đô la/thùng từ năm 2012, theo một báo cáo của Morgan Stanley. Như vậy nhiều nhà sản xuất dầu ở Mỹ còn có thể chịu được dù giá rớt xuống mức 50 đô la/thùng. Tất cả những yếu tố đề cập trên đang được đặt lên bàn cân của các nước trong một ván cờ hoàn toàn mới lạ so với trước.  Kẻ cười người khóc Hiện tượng giá dầu giảm lần này không phải do biến động chính trị mà do cung tăng bền vững, đều đặn nên chắc chắn mức giá giảm sẽ còn tiếp tục cho đến chừng nào các nước sản xuất dầu thô truyền thống như Ảrập Saudi (đại diện tiêu biểu của khối OPEC) hay Nga chịu không nổi phải giảm sản lượng để giữ giá dầu, tránh sự thâm hụt ngân sách thêm trầm trọng. Có vẻ như Ảrập Saudi và cả Nga đang muốn chơi trò “cù cưa” với Mỹ nhằm đo lường xem Mỹ trụ lại được bao lâu khi giá dầu giảm. Tuy nhiên, có thể thấy ngay là “trò chơi nguy hiểm” này cũng sẽ chẳng làm Mỹ suy yếu đi bao nhiêu mà ngược lại, có thể rơi vào trường hợp “gậy ông đập lưng ông”. Lý do dự đoán Mỹ không suy yếu bao nhiêu là vì: Mỹ vẫn chưa bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu thô cho nên sản lượng dầu đá phiến tăng đều đặn hoàn toàn được cung cấp cho thị trường nội địa. Giá dầu giảm có chăng sẽ làm giảm mức tăng sản lượng dầu thô của quốc gia này (vì nguồn đầu tư vào hoạt động khai thác dầu sẽ giảm) chứ không thể ảnh hưởng tiêu cực lên nền kinh tế đa dạng và đang trên đà hồi phục. Đó là chưa kể nguồn cung khí đốt khai thác từ đá phiến dồi dào dẫn đến giá khí đốt tại Mỹ vẫn rất rẻ so với bình diện chung kéo theo hàng loạt ngành công nghiệp khác phát triển và thu hút nhiều đầu tư từ nước ngoài. Giá khí đốt tại Mỹ hiện nay vào khoảng 4 đô la trên một đơn vị năng lượng BTU so với 11-12 đô la ở thị trường châu Âu và 16-17 đô la tại thị trường châu Á. Một vấn đề nữa cần chú ý là loại dầu khai thác từ đá phiến là dầu ngọt và nhẹ trong khi dầu của Ảrập Saudi là loại nặng và chua (vì chứa nhiều lưu huỳnh) nên dù Ảrập Saudi có “đổi ý” muốn giảm sản lượng hòng bình ổn giá dầu cũng không thay đổi được mức cung ngày càng tăng cao của loại dầu ngọt và nhẹ. Nghĩa là họ cũng chẳng còn khả năng xoay chuyển, thao túng tình hình như những thập kỷ trước. Nền kinh tế thế giới cũng chưa có biến chuyển gì mới nên phía cầu xem như sẽ không tăng mạnh như những năm trước cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Trước mắt những nước nhập khẩu dầu nhiều như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc sẽ có lợi; các nước xuất khẩu dầu mạnh như Nga và Trung Đông thì đang rầu thúi ruột bởi những khía cạnh vừa được phân tích. Chính vì giá dầu giảm mạnh đã đẩy nền kinh tế Nga rơi vào khó khăn, đồng rúp mất giá chứ chưa hẳn là kết quả của lệnh cấm vận do Mỹ và châu Âu áp đặt. Và chính giá dầu làm xung đột ở Trung Đông, bất kể các tít báo IS chặt đầu, đốt phá khắp nơi, đã không bùng phát lên dữ dội như ngày xưa. Vai trò Trung Đông như một nguồn cung dầu quan trọng cho thế giới vẫn còn đó nhưng một khi giá dầu không còn bị giữ làm con tin để mặc cả nữa thì nơi này không còn là điểm nóng địa chính trị. Nếu giá dầu Brent rơi xuống mức 80 đô la/thùng thì theo tính toán của tờ Financial Times, các nước OPEC sẽ hụt mất 200 tỉ đô la trong 1.000 tỉ đô la doanh thu từ dầu thô. Trên bình diện cả thế giới thì giá dầu giảm như hiện nay là một cú hích theo dạng kích cầu quan trọng, trị giá chừng 1,8 tỉ đô la mỗi ngày, hay 600 tỉ đô la tính theo năm. Ví dụ, mỗi gia đình Mỹ hiện đang xài bình quân 2.900 đô la/năm tiền xăng dầu và khí đốt thì mức giảm tương đương khoản tiền tiết kiệm chừng 600 đô la để chi tiêu vào việc khác. Tóm lại, nhờ vào cuộc cách mạng dầu khí đá phiến đang diễn ra mạnh mẽ tại Hoa Kỳ mà các nước OPEC không còn có thể thao túng thị trường dầu mỏ của thế giới như trước đây. Cuộc diện địa chính trị thế giới có thể còn nhiều biến đổi trong thời gian tới. Theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn

NỖI NHỚ MÙA ĐÔNG (Saigon giải phóng online)

Thảo Phương và “Nỗi nhớ mùa đông”

Thứ hai, 20/10/2008, 23:25 (GMT+7)

Tôi đang ngồi viết đề cương tổ chức đêm nhạc “6.0” kỷ niệm sinh nhật lần thứ 60 của mình thì nhận được điện thoại của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn từ Sài Gòn báo tin: Nữ sĩ Thảo Phương đã qua đời! Bất giác tôi nghe cái lạnh đêm Hà Nội tràn vào căn phòng. Thảo Phương cùng tuổi với tôi, và là người cùng tôi làm nên ca khúc “Nỗi nhớ mùa đông” được khán giả yêu mến gần 20 năm qua. Bất giác tôi hát lên khe khẽ: “Làm sao về được mùa đông, mùa thu cây cầu đã gãy”. Nhà thơ Thảo Phương. Tôi còn nhớ, một buổi chiều cuối thu năm 1988, tôi gặp nhà thơ Thảo Phương trong một quán cà phê ở Sài Gòn. Sau mấy câu chào hỏi, chị đưa cho tôi đọc bài thơ “Không đề gửi mùa đông”. Bài thơ ngắn thôi, chỉ có mười câu, nhưng cho tôi linh cảm sẽ có được một ca khúc hay. Đêm ấy, tôi về nhà và viết những nốt nhạc đầu tiên dựa trên bài thơ của Thảo Phương. Những câu chữ khắc khoải từ “Không đề gửi mùa đông” cho tôi nỗi nhớ mãnh liệt về cố hương xa xôi của tôi. Tôi tựa vào trắc ẩn “dường như ai đi ngang cửa” của Thảo Phương để nói thêm ám ảnh “gió mùa đông bắc se lòng” cho riêng mình. Sự thật, nếu không có “Không đề gửi mùa đông” thì tôi không thể có “Nỗi nhớ mùa đông”. Tôi giữ lại được những câu quan trọng nhất trong bài thơ của Thảo Phương, chỉ tiếc không phổ nhạc được hai câu khá hay là “Lá vàng chìm bến thời gian. Đàn cá im lìm không quẫy”. Thảo Phương cũng rất chia sẻ với tôi điều này, vì ca từ khác với lời thơ, ca từ phải cảm nhận được ngay lập tức. Hơn nữa, còn phải phù hợp với khúc thức trong một tác phẩm âm nhạc! Thảo Phương là một người đàn bà vất vả. Chị tài hoa và đam mê, nhưng trời không dành cho những đãi ngộ may mắn. Tôi không phải yêu thơ chị đến mức hâm mộ, nhưng mỗi lần đọc thơ chị đều thấy những câu hay, cồn cào gan ruột. Tôi nghĩ, thơ Thảo Phương là kết quả cuộc đời của chị. Thảo Phương sống thật, sống hết khát vọng. Chị chân thành trong cả sự hay lẫn sự dở. Mà ở cõi dương gian nhiều thị phi, chân thành đã là phẩm chất đáng quý lắm rồi! Như tôi đã nói, đêm nhạc “6.0” vào tháng 11 sắp tới, không thể thiếu “Nỗi nhớ mùa đông”. Tuy nhiên, bây giờ nữ sĩ Thảo Phương không còn nữa, tôi sẽ dàn dựng “Nỗi nhớ mùa đông” như một bài thánh ca để tiễn đưa một người bạn, một nhà thơ đã khuất! Tôi ở Hà Nội, không có điều kiện tiễn đưa Thảo Phương. Tôi gửi mấy dòng này nhớ thương chị! “Làm sao về được mùa đông”, phải không Thảo Phương? Phú Quang

Nhà thơ Thảo Phương tên thật là Nguyễn Mai Hương. Hội viên Hội nhà văn Việt Nam. Chị sinh năm 1949 tại Ninh Bình. Tuy nhiên trong tập thơ in song ngữ Khúc ca thời gian, chị lại tự bạch mình sinh tại Việt Bắc. Thảo Phương tốt nghiệp cử nhân sinh học tại Hungary. Trở về nước, chị dạy học 8 năm tại Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt. Sau đó chị chuyển qua làm cán bộ thư viện trường Quản lý Kinh tế Trung ương.

Tên tuổi nhà thơ Thảo Phương được khẳng định từ năm 1990, khi ra mắt tập thơ đầu tay Thơ Thảo Phương. Sau đó là các tập Bài ca buồn, Người đàn bà do đàn ông sinh ra, Khúc ca thời gian, Chiếc gạt tàn vỏ ốc (tập truyện ngắn)… Chị đã được giải thưởng báo Văn Nghệ 1989 - 1997.

Thảo Phương còn viết kịch bản phim. Đáng chú ý là kịch bản phim Chim Phí bay về nguồn (Hãng phim Giải Phóng) của đạo diễn Đặng Lưu Việt Bảo.

Không đề

               gửi mùa đông 

                                    Thảo Phương

Dường như ai đi ngang cửa

Hay là ngọn gió mải chơi

Chút nắng vàng thu se nhẹ

Chiều nay

Cũng bỏ ta rồi

Làm sao về được mùa đông

Chiều thu - cây cầu

Đã gãy...

Lá vàng chìm bến thời gian

Đàn cá - im lìm - không quẫy

Ừ, thôi...

Mình ra khép cửa -

Vờ như mùa đông đang về

Nỗi nhớ mùa đông

                           Thảo Phương

Dường như ai đi ngang cửa

Gió mùa đông bắc se lòng

Chút lá thu vàng đã rụng

Chiều nay cũng bỏ ta đi

Nằm nghe xôn xao tiếng đời

Mà ngỡ ai đó nói cười

Bỗng nhớ cánh buồm xưa ấy

Giờ đây cũng bỏ ta đi

Làm sao về được mùa đông

Dòng sông đôi bờ cát trắng

Làm sao về được mùa đông

Để nghe chuông chiều xa vắng

Thôi đành ru lòng mình vậy

Vờ như mùa đông đã về

Làm sao về được mùa đông

Dòng sông đôi bờ cát trắng

Làm sao về được mùa đông

Mùa thu cây cầu đã gãy

Thôi đành ru lòng mình vậy

Vờ như mùa đông đã về 

Lời bài hát của NS.Phú Quang

Nỗi nhớ mùa đông

Dường như ai đi ngang cửa

gió mùa đông bắc se lòng

Chút lá thu vàng đã rụng

chiều nay cũng bỏ ta đi

Nằm nghe xôn xao tiếng đời

mà ngỡ ai đó nói cười

Bỗng nhớ cánh buồm xưa ấy

giờ đây cũng bỏ ta đi

Làm sao về được mùa đông?

dòng sông đôi bờ cát trắng

Làm sao về được mùa đông?

để nghe chuông chiều xa vắng

<p>Thôi đành ru lòng mình vậy</p>vờ như mùa đông đã về...

Làm sao về được mùa đông?

dòng sông đôi bờ cát trắng

Làm sao về được mùa đông?

mùa thu cây cầu đã gãy

<p>Thôi đành ru lòng mình vậy</p>vờ như mùa đông đã về...

KÝ ỨC GIÁNG SINH

Sắp đến Giáng Sinh rồi.

Không khí rộn ràng khắp nơi. Người ta trang hoàng văn phòng, nhà cửa, siêu thị.

Thằng bé nhà hắn ngày nào cũng hỏi bao giờ Ông già Noel đến cho quà.

Con cứ ngoan rồi Ba sẽ nói Ông Già Noel tặng quà (Ông ấy còn chờ lĩnh lương đã!!!)

Ngày hắn còn nhỏ những đêm Noel rất lạnh. Hình như mùa đông ngày trước lạnh hơn bây giờ!

Một đêm, hắn cùng thằng em đang trùm chăn ngủ thì bị đánh thức bởi tiếng hát từ đâu vọng về.

Tiếng hát không rõ lắm nhưng nghe rất say sưa, bay bổng, lúc gần, lúc xa.

Thằng em cũng thức giấc.

Tiếng hát ở đâu ấy nhỉ?!

Bọn chúng nghĩ mãi và cuối cùng đoán ra. Đêm nay là Noel. Ở nhà thờ làng bên người ta làm lễ. Nhà thờ cạnh biển. Gió mùa đông bắc đã đưa những bài thánh ca tới với anh em hắn.

Hai thằng nằm nghe mơ màng đến tận sáng.
Từ đó anh em hắn ngóng chờ nghe hát mỗi khi Giáng sinh về. Năm nào càng lạnh, gió đông bắc càng mạnh thì tiếng hát nghe càng rõ. 

Anh em hắn ngày nhỏ không có quà Noel, chỉ có những bài thánh ca nghe trong gió và chúng đã theo hắn tới tận bây giờ.


Một nhóm Ông , Bà Già Noel dạo chơi Sài Gòn. 

Vài ảnh vui về Ông Noel: